Την εμβληματική Βαρκαρόλα (Barcarolle) του Jacques Offenbach από τα Παραμύθια του Hoffmann την είχα μνημονεύσει τις προάλλες στην ανάρτησή μου για την άρια της Olympia από την ίδια όπερα. Ντουέτο γραμμένο για σοπράνο και μέτζο - την Giulietta, Βενετσιάνα ιερόδουλο και μια απ' τις πρώην ερωμένες του ποιητή, και τη Μούσα του μεταμορφωμένη στον πιστό του φίλο Nicklausse - ανήκε αρχικά στην προγενέστερη, επική γερμανόφωνη όπερα του Offenbach Οι Νεράιδες του Ρήνου (Die Rheinnixen, 1864), η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, εν μέρει εξαιτίας αλλεπάλληλων τεχνικών εμποδίων. Το συγκεκριμένο κομμάτι ενσωματώθηκε στα Παραμύθια του Hoffmann μετά το θάνατο του Offenbach (1880), από τον Ernest Guiraud που με ανάθεση από τους κληρονόμους του συνθέτη και με τη βοήθεια του γιου τού Offenbach, Auguste (ο οποίος χάθηκε νεότατος από φυματίωση, τρία χρόνια μετά την εκδημία του πατέρα του), ολοκλήρωσε την ενορχήστρωση της όπερας. Η προσαρμογή των στίχων στα Γαλλικά έγινε από τον λιμπρετίστα Jules Barbier.
Σε αντίθεση με την άκρως περίπλοκη συνθετικά και φωνητικά άρια της κούκλας, η Βαρκαρόλα - η οποία ανοίγει την τρίτη πράξη των Παραμυθιών - κινείται σε βατές, "φιλικές" στο αυτί και ευκολομνημόνευτες γραμμές πρώτης και δεύτερης φωνής, με ρυθμό που θυμίζει νωχελικό λίκνισμα γόνδολας στο νερό. Ταυτόχρονα, όμως, η μελωδική όσο και η αρμονική ακολουθία των φωνών και της ενορχήστρωσης υφαίνουν ένα κλίμα σκιαχτερά μυστηριακό που προϊδεάζει για την κάθε άλλο παρά ειδυλλιακή συνέχεια, ενώ φράσεις του μουσικού μοτίβου επαναλαμβάνονται σαν ανατριχιαστική, δυσοίωνη επωδός απ' την αρχή ως το τέλος του έργου. Οι στίχοι υμνούν την ομορφιά της νύχτας και την ευφρόσυνη μέθη του έρωτα, μα η μελωδία προειδοποιεί για τους κινδύνους και τις απογοητεύσεις που κρύβει η πλανερή γλύκα του σκοταδιού και θα ξεσκεπαστούν στο αμείλικτο φως της μέρας.
Αν και το ντουέτο προορίζεται για γυναικείες φωνές, ο ρόλος του Nicklausse ενίοτε ερμηνεύεται και από βαρύτονο (σε εναλλαγή με "χαμηλή" σοπράνο για τις σκηνές της Μούσας), ενώ σε μεμονωμένες εκτελέσεις του κομματιού το μέρος της σοπράνο έχει τραγουδηθεί από τενόρους, με τη φωνή της μέτζο να προσομοιώνεται από την ορχήστρα ή κάποιο μουσικό όργανο (συνήθως βιολί ή πνευστό). Υπάρχει, ωστόσο, και μια ενδιαφέρουσα "ανορθόδοξη" διασκευή για τενόρο, βαρύτονο και πιάνο ή/και βιολί από τον Paul Perrier (1911) βασισμένη σε εναρμόνιση του Désiré Magnus, με το κείμενο σε αγγλική απόδοση αλλά χωρίς να αναφέρεται ο στιχουργός.
Σε παρόμοιο αντισυμβατικό πνεύμα, μια πρωτότυπη σύγχρονη εκδοχή της Βαρκαρόλας μάς χαρίζει το καναδικό τρίο Lyrico, αποτελούμενο από δυο τενόρους (Marco Bocchicchio & Sam Champagne) κι έναν βαρύτονο (Matthew Adam, που αργότερα αντικαταστάθηκε από τον Ian Sabourin - κυρίως κόντρα τενόρο, αλλά με έκταση αντίστοιχη του βαρύτονου στη χαμηλή περιοχή). Το βίντεο είναι από ζωντανή μαγνητοσκόπηση της χριστουγεννιάτικης, παρθενικής τους συναυλίας στο Théâtre Maisonneuve του Μόντρεαλ με συνοδεία την ορχήστρα & χορωδία FILMharmonique και μαέστρο τον Francis Choinière, τον Δεκέμβριο του 2021.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου