Μια ακόμα εξαιρετικά δύσκολη λυρική μονωδία για υψίφωνο - που παρωδεί, μάλιστα, την περίφημη άρια της Βασίλισσας της Νύχτας από τον Μαγεμένο Αυλό του Mozart, με την οποία ασχολήθηκα πριν λίγες μέρες - είναι γραμμένη από τον Γάλλο (γεννημένο και μεγαλωμένο στη Γερμανία) συνθέτη, θεατρικό παραγωγό και βιρτουόζο τσελίστα Jacques Offenbach και περιλαμβάνεται στην ημιτελή του όπερα Τα Παραμύθια του Hoffmann (Les Contes d'Hoffmann, 1880). Πρόκειται για "σπονδυλωτό" μελόδραμα φαντασίας (opéra fantastique) σε λιμπρέτο των Jules Barbier & Michel Carré, βασισμένο σε τρία διηγήματα του Γερμανού Ρομαντικού συγγραφέα Ernst Theodor Amadeus Hoffmann με έμπνευση και στοιχεία από τα βορειοευρωπαϊκά παραδοσιακά και έντεχνα παραμύθια. Ευρύτερα δημοφιλές και πολυτραγουδισμένο κομμάτι της συγκεκριμένης όπερας είναι το ντουέτο για σοπράνο και μέτζο Belle nuit, ô nuit d'amour (Όμορφη νύχτα, ω νύχτα έρωτα), γνωστότερο ως Βαρκαρόλα (Barcarolle).
Στην όπερα - της οποίας τη μουσική είχε αρχικά αναλάβει να γράψει ο Hector Salomon, που όμως παρέδωσε τη σκυτάλη στον Offenbach - πρωταγωνιστεί αυτοπροσώπως ο συγγραφέας Hoffmann, περιπλανώμενος με συντροφιά την... πολυμορφική Μούσα του στον κόσμο ονειρικής φαντασίας και γοτθικού τρόμου που ο ίδιος είχε πλάσει και αναπολώντας τις παλιές του αγάπες, προτού αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στην ποίηση. Στο πρώτο επεισόδιο του παραληρηματικού του ταξιδιού, προμηθεύεται ένα ζευγάρι "μαγικά" γυαλιά από έναν ιδιόρρυθμο οπτικό και εφευρέτη, τον Koppelius, χάρη στα οποία βλέπει την (επίσης κατασκευασμένη από τον Koppelius) μηχανική κούκλα Olympia σαν πραγματική κοπέλα και την ερωτεύεται κεραυνοβόλα. Η όλη σκηνή "αποδομεί" κωμικοτραγικά το μύθο του Πυγμαλίωνα μέσα απ' τον ουτοπικό ιδεαλισμό του πρώτου εφηβικού έρωτα, ενώ, όπως ανέφερα στην αρχή, η άρια της Olympia Les oiseaux dans la charmille (Τα πουλιά στο περιβόλι) αποτίνει ανατρεπτικό φόρο τιμής στην άρια της Βασίλισσας της Νύχτας.
Παρά τη φαινομενικά εύθυμη, παιχνιδιάρικη διάθεσή της, ωστόσο, η άρια της κούκλας δεν παύει να απαιτεί δεξιοτεχνία σχεδόν υπεράνθρωπη - και όχι μόνο φωνητική, καθώς η ερμηνεύτρια καλείται να παραστήσει και σκηνικά το μηχανικό "αυτόματο" που κάθε τόσο... χάνει στροφές και πρέπει να ξανακουρντιστεί για να συνεχίσει το τραγούδι του. "Εικονογραφώντας" μουσικά την υπόσταση και την κίνηση της κούκλας αλλά και προσομοιώνοντας το κελάηδημα πουλιών, η μελωδική γραμμή εναλλάσσει ιλιγγιωδώς στακάτο με "τρίλιες", μελίσματα και τρέμολο σε δυσθεώρητα τονικά ύψη και χαώδη διαστήματα (ενώ ορισμένες "χρωματικές" σοπράνο επιδεικνύουν τις δυνατότητές τους παρεμβάλλοντας αυτοσχέδια ακόμα ψηλότερες νότες).
Τον καιρό που συνέθετε την όπερα, ο Offenbach υπέφερε ήδη από ποδάγρα (ουρική αρθρίτιδα), η οποία σταδιακά εξασθένισε τον οργανισμό του για να οδηγήσει στη μοιραία ανακοπή που του στέρησε τη ζωή στα 61 του χρόνια. Τα Παραμύθια του Hoffmann έμειναν στη μέση - χωρίς αυτό να μειώνει στο ελάχιστο την καλλιτεχνική τους πληρότητα - και ο συνθέτης δεν πρόλαβε την πρώτη τους παρουσίαση στην Opéra-Comique του Παρισιού, έναν χρόνο μετά το θάνατό του. Μια εξίσου θλιβερή συγκυρία σημάδεψε και μια απ' τις ωραιότερες, πιο εντυπωσιακές σύγχρονες "ζωντανές" ερμηνείες της άριας της Olympia, από τη μόλις δεκαοχτάχρονη, σλοβακικής καταγωγής σοπράνο Patricia Janečková τον Ιανουάριο του 2016, στην Οστράβα: εφτά χρόνια αργότερα, στην αδιανόητη ηλικία των 25, η Janečková έμελλε να χαθεί εξαιτίας της επάρατης νόσου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου