Πέμπτη, Φεβρουαρίου 05, 2026

La Belle Dame Sans Merci (1819-1820)

Η εμβληματική αυτή μπαλάντα του μεγάλου Ρομαντικού ποιητή John Keats γράφτηκε μεταξύ 1819 και 1820 (σώζονται τόσο η "πρωτόλεια" όσο και η τελική της ξαναδουλεμένη εκδοχή) και είναι εμπνευσμένη από κέλτικους παραδοσιακούς μύθους και θρύλους. Ο γαλλικός τίτλος, La Belle Dame Sans Merci, μεταφράζεται κατά λέξη "Η Ωραία Κυρία Δίχως Έλεος", στην ουσία όμως σημαίνει το κακόβουλο αερικό, την άτεγκτη ξεμυαλίστρα "Καλοκυρά" (όπως ονομάζονται στη δική μας λαϊκή παράδοση οι νεράιδες) που με την ομορφιά και το τραγούδι της παγιδεύει όποιον ανυποψίαστο θνητό βρει να περιπλανιέται μόνος σε ερημικά μέρη, και τον κρατά ισόβια αιχμάλωτό της. Θέμα που ενέπνευσε επίσης ζωγράφους όπως (μεταξύ πολλών άλλων) ο Waterhouse, ο Cowper, ο Arthur Hughes, ο Walter Crane και ο Sir Frank Bernard Dicksee, του οποίου ο ομότιτλος πίνακας κοσμεί το άρθρο.

Μια πρώτη απόπειρα ελληνικής μετάφρασης του ποιήματος έγινε από τον Μιλτιάδη Μαλακάση, ο οποίος, πέρα απ' το ότι... αυτοσχεδίασε αρκετά πάνω στο νόημα, επιχείρησε και να διατηρήσει υποτυπωδώς κάποιο μέτρο και ομοιοκαταληξία - πράγμα εξαιρετικά δύσκολο, εξαιτίας της βραχύτητας των λέξεων και της πυκνής σύνταξης που χαρακτηρίζουν την αγγλική γλώσσα. Είναι σχεδόν αδύνατον να αποδοθεί ακριβώς στα Ελληνικά το στιχουργικό σχήμα του πρωτοτύπου, με τον μόλις τετρασύλλαβο τελευταίο στίχο κάθε στροφής που αντικατοπτρίζει το βαθμιαίο λιγόστεμα της ζωτικότητας (και της ζωής) για τον κυριολεκτικά νεραϊδοπαρμένο νεαρό ιππότη της μπαλάντας, το ασφυκτικά αδυσώπητο της κατάστασης και της μοίρας του.

Η πρώτη μελοποίηση του ποιήματος πραγματοποιήθηκε το 1910 από τον Βρετανό μουσουργό και διανοητή Sir Charles Villiers Stanford, με έμφαση στη φωνητική δεξιοτεχνία και τη θεατρικότητα της ερμηνείας. Αν και γράφτηκε για φωνή αντρική (βαρύτονου), τραγουδιέται συχνά και από γυναίκες (mezzo και contralto). Το ποίημα μελοποιήθηκε ακόμα από τον σπουδαίο Γερμανό συνθέτη, μαέστρο και μουσικολόγο Paul Hindemith (1942), δυστυχώς όμως δεν υπάρχουν επαγγελματικές ηχογραφήσεις του συγκεκριμένου έργου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: